Op zich is kaskoeling niet nieuw en niet moeilijk toepasbaar. In feite is kaskoeling het omgekeerde van verwarmen, echter de benodigde voorzieningen in de kas en de middelen voor opwekking van koude met daarbij behorende sturing zijn geheel anders. De specifieke toepassing van het opwekken van kou vraagt echter de nodige expertise op bijvoorbeeld het gebied van klimaatbeheersing (ontvochtigen of juist bevochtigen van de kas). De kunst is om het principe van kaskoeling op de juiste manier in te passen in het teeltproces.
Er zijn verschillende koelsystemen beschikbaar, voor zowel bovenin als onderin de kas. Tevens zijn er allerlei concepten en varianten mogelijk. Het toepassen van kaskoeling is meer dan het installeren van machines, maar vergt een zorgvuldige afstemming tussen bijvoorbeeld de gewenste temperatuur en het beschikbaar vermogen. Verbakel-Bomkas brengt met de AquiSorb een koelsysteem op de markt welke bijzonder kostenefficiënt ingepast kan worden.
Koelsystemen
Het eerste systeem is de op veel plaatsen gebruikte koelmachine. Voor teelten met grondkoeling wordt dit vaak als referentiesituatie gebruikt, hoewel er ook tuinders zijn die met een bron koelen en het water op het oppervlaktewater lozen. Andere systemen maken direct en indirect gebruik van de winterse omstandigheden om op een energiezuinige wijze koude te produceren. Bij al deze systemen is evenwel een lange termijn opslagsysteem (aquifer) noodzakelijk. Uitgaande van de beschikbaarheid van een dergelijk opslagsysteem kan op verschillende manieren gebruik worden gemaakt van de winterse kou. In de eerste plaats kan een zogenaamde natte koeltoren worden gebruikt om koude te maken. Hierbij wordt buitenlucht actief door een warmtewisselaar geblazen. De koude productie op zich vraagt daarbij geen primaire energie, maar de circulatie ventilator gebruikt een duidelijke hoeveelheid elektriciteit.Een nog zuiniger methoden om gebruik te maken van de winterse kou, is een geheel passief systeem zoals een verwarmd wegdek (het Road Energy System) en de benutting van het regenwaterbassin. Kasdekbevloeiing in de winter, waarmee relatief warm water op het kasdek wordt afgekoeld, kan ook als vorm van passieve koudeproductie worden gezien. De meest energiezuinige wijze van de productie van koude is echter het gebruik van een warmtepomp. Door een warmtepomp te gebruiken wordt de energie die in het te koelen medium is opgeslagen (de warmte die in de zomer aan het opslagsysteem is toegevoerd) namelijk nuttig gebruikt In de andere systemen wordt deze warmte in de vorm van afvalwarmte aan de buitenlucht afgegeven en daarmee niet nuttig gebruikt.
Toepassing
Kaskoeling wordt reeds jaren toegepast bij de productie van koude teelten zoals bijvoorbeeld Freesia’s, en is nu ook aan de orde voor de groenteteelt. Daarnaast is kaskoeling voor verschillende andere teelten in ontwikkeling, zoals koeling in de teelt van potplanten en snijbloemen. Uit een proef in de ochideeën kan tevens afgeleid worden dat er in deze sector in de toekomst vrijwel overal kaskoeling toegepast gaat worden of inmiddels al toegepast is. Maar tal van teelten staan aan de vooravond van het toepassen van een koelsysteem. Ook telers van bromelia, anthurium, tomaat en paprika vragen om optimalisering van teeltcondities via koeling. Daarbij komt dat kaskoeling uitstekende oplossingen kan bieden voor een gesloten of het semi-geslotenkasconcept voor de productie en kwaliteitsverbetering, maar ook een lager gasverbruik door duurzame energiewinst.De vraag naar kaskoeling wordt meestal gegenereerd door de tuinder zelf; Verbakel-Bomkas zoekt vervolgens samen met hem naar adequate antwoorden voor wat betreft de specifieke toepassingsmogelijkheden. Meestal is dat een kwestie van het maken van zorgvuldige berekeningen. Maar Verbakel-Bomkas stelt ook regelmatig proefopstellingen op om in de praktijk te controleren of de extra energie die nodig is voor kaskoeling, zichzelf terugbetaalt.
Haalbaarheid
Om te bepalen of kaskoeling ook voor uw teelt haalbaar is, stelt Verbakel-Bomkas steeds tevoren een nuchter haalbaarheids- onderzoek op. In het haalbaarheidsonderzoek worden factoren als investeringskosten, onderhoudskosten, verbruikskosten en rendement tegen elkaar afgewogen. Bij het berekenen van het return-on-investment wordt rekening gehouden met de ontwikkelingen op het gebied van bijvoorbeeld energiesystemen. Mede hierdoor houdt Verbakel-Bomkas een korte terugverdientijd van maximaal acht jaar.Bij het haalbaarheidsonderzoek wordt in eerste instantie gekeken wat het hoofddoel van de kaskoeling is en hoe de installatie ingepast kan worden in het bestaande systeem van de teler. Het is altijd een samenspel tussen de wensen van de kweker en de mogelijkheden van het koelsysteem. Wenst de tuinder een ‘semi-gesloten’ kas of een ‘geheel-gesloten’ kas. In het laatste geval kan kaskoeling in de groentesector bijvoorbeeld tot 20% meer productie opleveren. Hoe dan ook, vooral voor een nieuwe kas is het de moeite waard om kaskoeling te overwegen.
AquiSorb
Verbakel-Bomkas had vorig jaar de primeur met het zogenoemde AquiSorb-systeem: een chemische koelmachine. In tegenstelling tot een mechanische warmtepomp kan AquiSorb de warmte van een ketelinstallatie direct gebruiken voor het opwekken van koeling of warmte. Een voordeel, want bij elektrisch aangedreven warmtepompen wordt gebruik gemaakt van kostbare elektriciteit. De AquiSorb wordt echter aangedreven door de toch al aanwezige van een ketel,- WOK of WKK installatie en voorziet in een makkelijke modulerende regeling.De COP-waarde van de AquiSorb ligt lager dan de mechanische pomp. Maar omdat deze het gehele jaar wordt ingezet, kan er steeds voldoende koude worden aangemaakt. De AquiSorb wordt in de winterperiode zoveel mogelijk uitgenut voor het opwekken van duurzame energie. Hiervoor wordt gebruik gemaakt van de lange termijn buffer in de grond. In principe wordt duurzame energie opgepompt tijdens de bedrijfsuren van de warmtepomp. In de zomerperiode is zoveel koeling nodig dat met de beschikbare koude in de bodem de kas wordt gekoeld en de Aquifer weer in balans wordt gebracht.
De voordelen van AquiSorb onder elkaar
- Geen extra elektrisch of mechanisch vermogen nodig, maar gebruik van ketelwarmte voor het aandrijven van de pomp.
- Opwekking duurzame energie door de combinatie met lange termijn ondergrondse opslag, hetgeen kan resulteren in 30% gasbesparing.
- Verhoging stookrendement daar gelijktijdig met brandergebruik eveneens de absorptie-installatie draait en de rookgassen extra worden uitgekoeld, zodat een 4% hoger rendement tot 100% op bovenwaarde haalbaar is.
- Beperking CO2-emissie, omdat de pomp geen gebruik maakt van elektrische energie uit het net.
- Gebruik van een betrouwbare en duurzame installatie.
- Geen onnodige lozing (belasting oppervlaktewater of bodem) van warmte ten behoeve van het koelproces in de zomer.
